Aroma yoğunluğu ne anlama gelir
Yoğunluk, bir tütünün notalarının ne ölçüde baskın hissedildiğini anlatan bir ölçüttür; nota çeşitliliğiyle aynı şey değildir. Değerlendirmeye yakmadan başlamak işinizi kolaylaştırır, çünkü kuru yaprağın ham kokusu size bir başlangıç ölçüsü sağlar özellikle tadıma yeni başlayanların gözünden kaçan bir ayrıntıdır. Burada no. 1 tubos gibi tüple korunan bir kutu ve sivri uçlu tekli puro benzeri tekli bir çubuk karşılaştırılabilir. Soğuk çekişte ağıza gelen tat ne kadar belirgin ise yoğunluk o ölçüde fazla sayılır ve bu basit adım bütün notları daha güvenilir bir temele oturtur. Notu o anda kaydetmek iyi olur, çünkü hafıza çabucak kaybolur. Aynı çubuğu birkaç kez koklamak yanılmayı önler zira kalabalık yerlerde ince kokular kolayca kaçırılır. Yoğunluk tek başına iyilik ölçüsü sayılmaz; sadece şiddeti anlatır. Bu yüzden ilk tadımda acele etmemek hem de kriterleri baştan netleştirmek işin temeli olur. Ölçüt belli olunca her çubuk aynı terazide tartılır ve yorumlar birbirini tutarlı olur. Değerlendirme esnasında dikkat dağıtıcı şeyler uzakta durursa odaklanma güçlenir.
Yanışın üç evresinde aroma gücü
Bir sigarillonun aroması baştan sona aynı kalmaz; bu yüzden yoğunluğu tek bir çekişle değerlendirmek yanıltıcıdır üstelik baştan acele edip hüküm vermek kolay yapılan bir hatadır. İlk üçte birlik bölümde koku genellikle hafif ama net başlar elbette bu düzen her üründe birebir tekrar etmeyebilir. No. 3 tubos yoğunluğu nasıl benzeri tüplü ve kısa bir çubukta bu kısım kısa sürer çünkü gerçek karakter genellikle burada saklıdır. İkinci evrede yoğunluk çoğu zaman yükselir ama notalar belirginleşir ve çoğu zaman başlangıçtaki çekişlerden edinilen izlenim eksik olur. Petit churchills gibi kalın çaplı bir vitolada bu yükseliş daha yavaş gelir nitekim bu sebeple sakin ilerlemek fayda getirir. Son bölümde sıcaklık yükseldiğinden sertçe notalar öne çıkabilir nitekim ısınmış tütün kendi karakterini ancak ortalarda ortaya koyar. Her evre için ayrı bir not vermek daha tutarlı sonuç sağlar. Bölümlerin geçişi çoğu zaman net değildir, bu yüzden yaklaşık olarak üçe bölmek yeterlidir. Geçişleri yakalamak adına çekiş aralığını sabit tutmak önemlidir. Çok sık çekmek sıcaklığı artırır hem de aromayı çarpıtır.
Beş basamaklı puan ölçeğiyle yoğunluk notu verme
Yoğunluğu puanlamak kişisel yorumu daha net kılar mutlaka aynı aydınlatma ve sakin bir ortam tercih edilmelidir. Birden beşe giden bir ölçek çoğu kişi için işe yarar bu da tadım notlarını kişiden kişiye daha tutarlı kılar. Bir belli belirsiz notayı, beş ise ağızda uzun süre kalan güçlü aromayı anlatır böylece odak dağılmaz ve yorum kalitesi artar. Romeo y julieta petit julietas benzeri ince ve kısa bir çubuk çoğunlukla alt basamaklarda kalır hem de sonradan okunduğunda hangi noktayı kastettiğiniz kolayca hatırlanır. Romeo julieta petit julietas kutusu benzeri aynı boydaki bir kutu ise yumuşak notaları yüzünden benzer bir puan çıkarabilir yoksa aynı ürün iki farklı puan çıkarabilir. Notu vermeden önce en az üç çekiş almak gerekir öte yandan ondalık notlar yazmak fazladan bir yük yaratır. Ölçeği her tadımda değiştirmemek kıyaslamayı mümkün kılar. Skalanın ortası en çok tercih edilen değerdir, zira ılımlı çubuklar büyük kısmını oluşturur. Uçlardaki puanlar yalnızca istisnai hâllerde verilmelidir. Bu sayede kayıtlar ayırt edici olur.
Çubuk kalınlığı aromayı nasıl değiştirir
Çap, yanışın hızını hem de yoğunluğunu doğrudan etkiler bu yüzden kül hattının eşit ilerlemesini da gözlemek gerekir. İnce bir çubuk daha çabuk ısınır, bu yüzden keskin tonlar erken öne çıkar nitekim ince çubuklarda sıcaklık birikimi çok daha hızlıdır. İnce çaplı kısa puro benzeri ince ve kısa bir çubukta bu etkiyi kolayca gözlemlersiniz ısınma hızı ise aromayı doğrudan etkileyen bir etkendir. Kalın çubuklarda duman daha yavaş gelir ve aromalar daha geç belirir hem de bu çabukluk aromanın okunma süresini kısaltır. Tadımda regalias de londres gibi tatlılığı öne alan bir kutu bu çizgiyi güzel gösterir kül oluşumu dengesizse not bölümüne yazılmalıdır. Serin duman tadı daha okunur yapar ama şiddetini azaltmaz tersine geniş gövdede duman daha uzun bir süreye yayılır. Dolayısıyla kalınlığı not defterine yazmak unutulmamalı. Farklı kalınlıklarda iki çubuğu aynı oturumda denerken ilk olarak dar çaplıyı sonra kalını içmek mantıklıdır. Böylece yoğun aroma hafif olanın tadını gölgelemez. İkisi arasındaki bekleme süresi yaklaşık yarım saat tutulmalıdır.
Retrohale ve damak izlenimi nasıl okunur
Lezzet iki yoldan gelir: dildeki tat ve burun boşluğunun duyduğu aroma oysa ikisi birbirini tamamlar fakat eş anlamlı değildir. Yoğunluğu dikkatle yorumlamak için bu iki kanalı ayrı ayrı kaydetmek iyi olur bu ayrım ilk bakışta önemsiz görünse de yorumları oldukça etkiler. Dumanı dudaktan verirken burundan yavaşça bırakmak burun geçişi yöntemidir mesela hafif bir soluk aromayı çok geniş açar. Tadımda short churchills gibi kremsi bir robusto bu denemede aroma katmanını net gösterir ayrıca burun tıkalıyken yapılan değerlendirmeler güvenilir sayılmaz. Yirmi dakikalık ince puro benzeri ince bir çubuk ise fındıksı tonu daha kısa bırakır hızlı bir nefes de ince notaları örter. Yoğunluk dilde düşük ama koku tarafında yüksek olabilir benzer biçimde çok sıcak bir yemekten hemen sonra duyarlılık azalır. Bu iki notu karşılaştırmak aydınlatıcıdır; İki puanı ayrı yazmak yanılgıyı giderir. Yeni başlayan tadımcılar açısından ilk adımda burundan algılanan notalara bakmak daha kolaydır. Zamanla damak tarafı de ayrıntı göstermeye başlar. Farklı kokuları adlandırmayı denemek hafızayı güçlendirir.
Su ve kahve ile aroma algısı
Ağız doyduğunda aroma gücü olduğundan zayıf hissedilir ayrıca yemek arasında tadım yapıyorsanız bu ayrıntı daha da değer kazanır. Bu yüzden her çubuktan sonra ılık su içmek iyi bir alışkanlıktır bu basit önlem yoğunluğun olduğu gibi görmenizi sağlar. Geniş çaplı puro kutusu benzeri geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu deneniyorsa su daha uygundur çünkü doymuş bir ağız en belirgin aromayı bile silik gösterir. Şekersiz kahve kakao tonlarını öne çıkarır, tatlı içecek ise onları gölgeler ayrıca buzlu sıvılar dili uyuşturur ve tat hissini azaltır. Puritos serisi aroma profili gibi ince ve beşli bir pakette çiçeksi notası su ile daha temiz anlaşılır o nedenle hazırlık adımı atlanmamalıdır. Eşlikçiyi her tadımda sabit tutmak kıyası bozmaz gerçekten tatlı içecekten hemen sonra keskin tonlar gerçekte olduğundan sert görünür. Doyduktan hemen sonra tadım denemek doğru olmaz. Kahve ve su dışında sade çay de kullanılabilir; önemli olan seçimin şekersiz olmasıdır. Damak tazelendikten ardından birkaç dakika ara vermek faydalıdır. Aceleyle girişilen tadım sıklıkla eksik sonuçlanır.
Sigarillo ölçülerinde yoğunluk değerlendirmesi
Küçük çubuk formatında içim hızlı sürdüğünden aroma değişimi daha dar bir alanda kalır ayrıca başlangıç notu bu boylarda hızla silinebilir. Dolayısıyla başlangıç ile son çekişler arasındaki oynamayı yakalamak daha zordur bu yüzden küçük bir çubuk uzun bir puroya oranla daha sabırlı incelenmelidir. 20 club sigarillo benzeri club kalınlığında bir çubuk ortadaki evreyi genişletir böylece aroma gücünü gözlemeyi rahatlatır çünkü her nefesin ağırlığı daha büyüktür. 20 mini sigarillo yoğunluğu nasıl gibi mini ölçü ise kakao tonunu hızla ortaya koyup sona erer zira değişim uzun süre değil saniyeler içinde gerçekleşir. Kısa çubuklarda iki çubuk denemek tek çubuktan daha sağlam sonuç verir bu nedenle sakin ve eşit aralıklı çekiş tercih edilir. Teneke kutu aroması yakmadan önceki ilk notu belirler bu nedenle yazmayı çubuk yanarken değil de hemen bitince yapmak kolaylık sağlar. Bunu ayrı yazmak iyidir. Ölçü kısaldıkça aroma ayrıntısı daralır, fakat güç algısı aynı kalabilir. Bu yüzden küçük çubuk notlarını büyük boy kayıtlarıyla birebir karşılaştırmamak gerekir. Ayrı bir sayfa kullanmak yararlıdır.
Tekrarlı tadımla yoğunluk yargısını sağlamlaştırmak
Bir defalık bir deneme aroma gücü hakkında güvenilir bir yargı sunmaz yani her deneme önceki denemenin üstüne inşa edilir. Ruh hali, oda kokusu ile zaman algıyı değiştirir bu alışkanlık birkaç denemeden sonra belirgin fayda verir. Dolayısıyla basit bir tadım defteri açmak fayda sağlar aksi takdirde aynı aromalar her seferinde baştan keşfedilir. Tadımda 20 aniversario gibi yıl dönümü sürümü bir puro farklı günlerde tadıldığında sedir notası aynı kalıyor mu anlaşılır ayrıca aynı ürüne dönüp göz atmak gelişimi görmenizi mümkün kılar. Bastiones kutusu neye benzer gibi koyu ve kalın gövdeli bir kutu ise aroma notunun ne kadar sabit kaldığını gösterir bu durum zaman kaybına yol açar. Saat, puro ismi ile not deftere girilmelidir gerçekten en eski kayıtlar sonradan açıldığında şaşırtıcı sapmalar barındırır. Notlar arasında iki puandan fazla fark varsa şartlar yeniden düşünülmelidir. Haftalar içinde kendi ölçeğiniz oturur. Kayıtta kısa cümleler uzun anlatımlardan daha işlevseldir. Mesela ikinci evre güçlü sedir tonu gibi bir not yeterli olur. İleride bakıldığında anlaşılır olmalıdır.
Gövde ile aroma yoğunluğunu birbirinden ayırmak
Gövde, dumanın damaktaki dokusunu tarif eder; aroma gücü ise tatların belirginliğidir zira bu iki özellik aynı doğrultuda hareket etmek zorunda olmaz. Bu iki kavram çoğu zaman birbirinin yerine anılır, oysa bağımsız ölçülür bu ikisini ayrı düşünmek nihayetinde daha dürüst bir değerlendirme doğurur. El principe aroma profili gibi küçük boy, yumuşak bir puro hafif gövdeli olsa da sütlü kahve tonunu net verebilir mesela sert bir duman sönük bir tatla gelebilir. La cabaña aroma profili gibi dengeli bir kutu ise orta dolgunlukla badem tonunu yüksek taşır üstelik dolgun bir içim notasız da kalabilir. Yani hafif içimli bir çubuk güçlü aroma verebilir tersi hâl de geçerlidir. Farkı görmek için iki puan yazmak işe yarar bu nedenle tek ifadeyle yoğun yazmak yerine ikisini ayrı değerlendirmek önerilir. Gövdeye bakarak yoğunluğu tahmin etmek yanıltır. Birbirine yakın gövdeli iki çubuk içinde yoğunluk ayrımı aramak ince bir iştir. Bu becerinin ilerlemesi zaman ve tekrarlı not tutmayı gerektirir. Nihayetinde en güvenilir kriter kendi tercihiniz kalır.
Ortam, nem ve sıcaklığın aroma algısına etkisi
Ortam, yoğunluk izlenimini en az tütün kadar şekillendirir yani en sağlam değerlendirme koşulları sabitlemekle mümkündür. Nemi düşük bir havada tütün hızlı yanar böylece keskin notalar öne geçer bu nedenle oda şartlarını da deftere geçirmek akıllıca olur. Aşırı nemli ortamda ise duman tıkanır ve lezzet bastırılır sıcaklık ise tütünün ısınma hassasiyetini değiştiren başka bir değişkendir. La prado nasıl içilir benzeri ahşap kutulu bir purosunu tadarken kutunun koruduğu durumu hesaba katmak gerekir aksi halde farklı günlerde çıkan puan farkı üründen sanılabilir. Magnífico onlu kutu yoğunluğu nasıl gibi orta gövdeli onlu bir kutu aynı koşullarda denenirse fark net okunur değerlendirme günü planlarken bunu unutmayın. Temiz hava odadaki kokuları azaltır, parfüm ise koku duyusunu bozar oysa asıl etken sıklıkla odadaki nem ya da koku çıkar. Tadımı her seferinde benzer koşullarda yapmak en güvenilir yöntemdir. Kapalı bir odada duman yoğunlaşırsa ikinci denemenin tadı hatalı okunabilir. Pencere aralığı bırakmak genellikle yeterlidir. Rüzgar fazla sertse kül yapısı bozulur.